Aandacht in het dagelijks leven

door Lars Lanke

Elke dag en elk moment is een gelegenheid om je te oefenen in bewuste aandacht. Als je in elk moment echt aanwezig kunt zijn, wakker en helder, blaas je dat moment nieuw leven in en kun je vrij en spontaan handelen in de situaties die je tegenkomt. Ajahn Chah, een bekende meditatieleraar, zei:

"als je tijd hebt om aandachtig te zijn, heb je tijd om te mediteren."

Hij wijst er ook op dat de beoefening van aandacht zich niet alleen beperkt tot de "formele"oefening van zit- en loopmeditatie, maar dat je, vanaf dat je 's ochtends opstaat totdat je 's avonds in bed gaat liggen, je alles met heldere aandacht kunt leren doen. Dit klinkt misschien als iets dat zwaar en veeleisend is, maar als je dit doet kun je meer genieten van de leuke dingen en beter omgaan met de moeilijke dingen in je leven.

Er zijn op een dag verschillende momenten die je eraan kunnen herinneren om weer tot jezelf te komen en je aandacht te richten op de enige tijd en plek waarop je het leven ter beschikking hebt: hier en nu.

Ten eerste zijn er veel natuurlijke korte pauzes op een dag. In plaats van je aan oponthoud te ergeren kun je ook leren ze te accepteren: ze zijn er nu eenmaal en je kunt niet alles hebben zoals je het wilt. Ze kunnen je zelfs helpen om tot rust te komen en je bewust te zijn van het moment. Je kunt dan even je houding recht maken, bewust ademen, je gezicht ontspannen en je gewaar zijn van de situatie. Je kunt ook met aandacht naar het stoplicht kijken of naar het geluid luisteren dat je stoort. Als je dat doet kan het zijn dat datgene waar je je eerst aan ergerde, een hulpmiddel wordt en dat je het anders ervaart dan voorheen. Misschien kun je zelfs genieten van zo'n moment. Voorbeelden van zulke pauzes zijn: als je geld pint, als je op de trein wacht, als je bij een rood stoplicht staat, als je bij de kassa op je beurt wacht.

Een andere mogelijkheid om aandachtig te zijn wordt geboden door terugkerende dagelijkse handelingen. ook deze kunnen je helpen om gelukkiger en met minder stress te leven. Als je ze niet op de automatische piloot doet kunnen het momenten zijn waarop je jezelf opent en het leven zoals het is weer toelaat. Voorbeelden zijn: als je ontbijt, als je je tanden poetst, als je onder de douche staat, als je de auto start, als je koffie of thee drinkt, als je van of naar je kantoor loopt.

Je kunt je aandacht direct richten op wat er op dat moment gebeurt; op het zien, het horen of hoe je lichaam beweegt of voelt. Let op je lichaam als je loopt of staat. Neem even de tijd om op je houding te letten. Praat en luister aandachtig. Luisteren zonder het meteen oneens of eens te zijn, zonder vooruit te lopen op wat je wilt zeggen. Als je praat kun je zeggen wat je wilt, zonder teveel of te weinig te zeggen, bewust van jezelf, de situatie en de ander.

Om tot rust te komen en je te verankeren in het hier en nu kun je, als de situatie dat toelaat, ook je adem even gebruiken. Je kunt bijvoorbeeld voordat je 's ochtends uit bed stapt, drie keer aandachtig ademhalen en vervolgens voelen welke bewegingen je lichaam maakt om uit bed te komen. Als je onder de douche staat kun je ook even afstemmen op je buikademhaling en het water op je huid voelen. Er zijn vaak geluiden die plotseling je aandacht trekken zoals telefoongerinkel, een autoclaxon, een vogel, het blaffen van een hond of iemand die iets roept. Beschouw zulke geluiden als een signaal om weer op te letten. Je kunt opmerken of je ongeduldig bent of zenuwachtigheid of slaperigheid voelt. De mogelijkheden zijn talrijk. Wees creatief!